CESSIE VAN VERZEKERINGSCLAIM: RECHTEN EN PLICHTEN

CESSIE VAN VERZEKERINGSCLAIM: RECHTEN EN PLICHTEN

Wel cessie, maar geen betaling door verzekeraar. Wat nu?

FOCWA autoschadeherstelbedrijven hanteren veelvuldig de akte van cessie. De klant/debiteur/verzekerde draagt daarbij zijn recht op de verzekeraar ter zake van de door hem te ontvangen uitkering over aan het schadeherstelbedrijf. De praktijk wijst uit dat ondanks het bestaan van een akte van cessie de verzekeraar toch ‘gewoon’ uitkeert aan de klant/debiteur of de assurantietussenpersoon van de klant. Daarbij kan het verder voorkomen dat de verzekeraar of de tussenpersoon een vordering op de klant/debiteur verrekent met de uitkering. De schadehersteller denkt het met de cessie goed geregeld te hebben, maar moet (voor een deel) alsnog achter zijn geld aan bij de klant/debiteur. Ten minste, als het aan de verzekeraar ligt. Maar wat is de rechtspositie van het autoschadeherstelbedrijf in dat soort gevallen eigenlijk?

Vereisten cessie

De levering van een vorderingsrecht (want dat is de claim op de verzekeraar) wordt cessie genoemd. De standaardvorm van een cessie is de ‘openbare cessie’ en daartoe beperk ik mij in het kader van dit artikel ook. Voor een cessie gelden twee vereisten, namelijk:

1.     De akte van cessie (de schriftelijke, door de verzekerde en het autoschadeherstelbedrijf ondertekende overeenkomst tot overdracht van het vorderingsrecht op de verzekeraar;

en

2.     De mededeling van de cessie door de verzekerde of het autoschadeherstelbedrijf aan de debiteur (de verzekeringsmaatschappij).

Aan het eerste vereiste is doorgaans wel voldaan: autoschadeherstelbedrijf en klant komen schriftelijk overeen dat de klant zijn vordering uit hoofde van de verzekeringsovereenkomst op de verzekeraar overdraagt aan het autoschadeherstelbedrijf. De akte van cessie dient door beide partijen ondertekend te zijn.

De cessie is echter pas voltooid wanneer er tevens mededeling van de cessie aan de debiteur, zijnde de verzekeraar, heeft plaatsgevonden. Zolang er geen mededeling heeft plaatsgevonden, blijft de klant/debiteur (als enige) gerechtigd tot de verzekeringsuitkering. Zonder die mededeling kan de verzekeraar alleen bevrijdend betalen (dat wil zeggen: zonder alsnog gehouden te zijn ook aan het schadeherstelbedrijf te betalen) aan zijn verzekerde. Het autoschadeherstelbedrijf behoudt uiteraard wel zijn vordering op de klant/debiteur ter zake van de schadeherstelkosten.

Mét mededeling wordt dit wezenlijk anders en kan de verzekeraar slechts nog bevrijdend betalen aan het autoschadeherstelbedrijf. De mededeling is de kennisgeving aan de verzekeraar dat de cessie (de overdracht van de vordering op de verzekeraar door de verzekerde aan het autoschadeherstelbedrijf) heeft plaatsgevonden. De mededeling kan zowel mondeling als schriftelijk worden gedaan. Gelet op de misverstanden die zich in de FOCWA-praktijk voordoen en de bewijskracht die ervan uitgaat, heeft het echter absoluut de voorkeur de mededeling steeds schriftelijk te doen (al is het maar per e-mail).  Discussie achteraf kan daarmee voorkomen worden.

De mededeling kan zowel door de klant/verzekerde als door het autoschadeherstelbedrijf worden gedaan aan de verzekeraar.

Een alternatief voor de hiervoor omschreven mededeling is er niet. De mededeling kan dan ook niet worden vervangen door erkenning of aanvaarding door de verzekeringsmaatschappij. De gedachte van de wetgever hierachter is, dat het niet mogelijk moet zijn dat de debiteur (in dit geval de verzekeraar) het in zijn macht heeft de overgang van de vordering te bewerkstelligen. De mededeling is dus steeds bepalend voor de overgang/cessie, óók als de verzekeraar inmiddels op een andere manier van de cessie op de hoogte is geraakt. Autoschadeherstelbedrijven doen er dus goed aan om, hoewel dit onder de gegeven omstandigheden onnodig lijkt, steeds schriftelijk mededeling aan de verzekeringsmaatschappij te doen van de cessie.

Te onderscheiden situaties

Situatie 1: wel akte van cessie, geen mededeling

De cessie in niet tot stand gekomen. Als de verzekeraar in een dergelijk geval uitkeert aan de verzekerde, dan doet zij dat bevrijdend. De verzekeraar hoeft niet opnieuw te betalen aan het autoschadeherstelbedrijf, die uiteraard wel een vordering heeft op haar klant/debiteur. Op de verzekeraar heeft het autoschadeherstelbedrijf geen vorderingsrecht.

Situatie 2: akte van cessie en mededeling   

De cessie is voltooid. De verzekeraar moet dan uitbetalen aan het autoschadeherstelbedrijf. Wordt abusievelijk betaald aan de verzekerde of aan een tussenpersoon, dan moet de verzekeraar alsnog betalen aan het autoschadeherstelbedrijf. Die laatste kan de verzekeraar dus met succes aanspreken op uitbetaling.

Situatie 3: verrekening door verzekeraar of tussenpersoon verzekeraar

In beginsel mag de verzekeraar die zelf nog een vordering heeft op de verzekerde deze verrekenen met de vordering van het autoschadeherstelbedrijf tot uitkering van het schadebedrag. Voor het bedrag dat het autoschadeherstelbedrijf tekort komt dient hij aan te kloppen bij de klant/debiteur./verzekerde. Beide vorderingen moeten dan wel voortvloeien uit dezelfde rechtsverhouding.

Conclusie

Een rechtsgeldig tot stand gekomen cessie (dus met akte van cessie en met mededeling) zorgt ervoor dat de verzekeraar alleen bevrijdend aan het autoschadeherstelbedrijf kan betalen. Doet hij dat (per ongeluk) niet, dan dient zij nogmaals te betalen en nu wel aan het autoschadeherstelbedrijf. Het ten onrechte aan de verzekerde betaalde dient de verzekeraar zelf bij de verzekerde terug te vorderen op grond van onverschuldigde betaling. Dat is dus niet het probleem van het autoschadeherstelbedrijf. Verrekening door de verzekeraar met een vordering die hij heeft op de verzekerde is in beginsel mogelijk.

FOCWA-leden doen er daarom goed aan ervoor te zorgen dat de door hen gewenste cessie goed tot stand komt. De aanname dat het voldoende is dat de verzekeraar van de cessie op de hoogte is (zonder dat de specifiek op de cessie gerichte mededeling heeft plaatsgevonden) is onjuist en kan ertoe leiden dat de verzekeraar (juridisch gezien correct) aan zijn verzekerde betaalt.

Alleen de mededeling aan de verzekeraar dat de cessie heeft plaatsgevonden zorgt voor een betalingsverplichting van de verzekeraar aan het autoschadeherstelbedrijf.

Auteur: mr. G.W.L. (Gert) den Haan, jurist bij MKB HuisJuristen B.V., erkend FOCWA-leverancier